Maraykanka ayaa oggolaaday iibka saliidda Iran ee badda ku jirta muddo 30 maalmood ah si loo dejiyo qiimaha
Maamulka Donald Trump ayaa Jimcihii si ku meel gaar ah u qaaday cunaqabataynta lagu saaray iibka saliidda Iran ee badda ku jirta muddo 30 maalmood ah, taasoo ah isku daygii ugu dambeeyay ee lagu dejinayo qiimaha saliidda oo sare u kacay sababo la xiriira dagaalka Maraykanka iyo Israa’iil ay kula jiraan Iran.
Go’aankan ayaa la filayaa inuu suuqa caalamiga ah keeno qiyaastii 140 milyan oo foosto oo saliid ah, taasoo ka caawin doonta in la yareeyo cadaadiska saaran sahayda tamarta, sida uu sheegay Wasiirka Maaliyadda Scott Bessent oo qoraal ku daabacay barta X.
Tallaabadan ayaa muujinaysa walaaca Aqalka Cad ka qabo kororka qiimaha saliidda kadib ku dhowaad saddex toddobaad oo weerarro ah oo Maraykanka iyo Israa’iil ku hayaan Iran, taasoo saameyn ku yeelan karta ganacsiyada iyo macaamiisha Maraykanka ka hor doorashooyinka dhexe ee bisha Nofeembar.
Markii saddexaad ee cunaqabatayn laga dhaafo intii dagaalku socday
Ruqsadda cusub ee Wasaaradda Maaliyadda ayaa oggolaanaysa in saliidda Iran lagu soo dejin karo Maraykanka haddii ay lagama maarmaan noqoto si loo dhamaystiro iibkeeda ama gaarsiinteeda.
Maraykanku si dhab ah uma soo dejin saliid Iran tan iyo markii cunaqabatayn la saaray kadib kacaankii 1979. Lama hubo in saliid Iran ah ay si dhab ah u gaari doonto Maraykanka natiijada oggolaanshahan.
Dalal iyo gobollo ay ka mid yihiin Cuba, Waqooyiga Kuuriya iyo Crimea ayaa laga reebay ruqsaddan, taasoo socon doonta ilaa 19-ka Abriil.
Saameynta suuqyada caalamiga ah
Go’aankan ayaa la filayaa inuu faa’iido u yeesho Aasiya, oo ah gobolka ugu weyn ee iibsada saliidda Bariga Dhexe. Wasiirka Tamarta Chris Wright ayaa sheegay in sahaydu gaari karto Aasiya 3 ilaa 4 maalmood gudahood, isla markaana ay suuqa soo geli karto kadib marka la sifeeyo muddo bil iyo bar ah.
Shirkadaha sifeynta madaxa-bannaan ee Shiinaha ayaa ahaa kuwa ugu badan ee iibsada saliidda Iran ee cunaqabataynta saaran tahay, iyagoo ka faa’iideysta qiimo dhimis weyn. Dalal kale sida Hindiya, Kuuriyada Koonfureed, Japan, Talyaaniga, Giriigga, Taiwan iyo Turkiga ayaa sidoo kale hore u ahaa iibsadayaal waaweyn ka hor cunaqabatayntii 2018.
Isku dayo lagu dejinayo qiimaha saliidda
Tani waa markii saddexaad muddo laba toddobaad gudahood ah oo Maraykanku si ku meel gaar ah uga qaado cunaqabatayn saliid dalal uu cadow u arko. Tallaabooyinkan ayaa qayb ka ah dadaallada lagu dejinayo qiimaha saliidda oo kor u dhaafay $100 foostadii, heerkii ugu sarreeyay tan iyo 2022.
Maraykanku hore ayuu u fududeeyay cunaqabataynta saliidda Ruushka, wuxuuna sidoo kale bixiyay oggolaansho guud oo u oggolaanaya iibka saliidda Iran ee markab lagu raray.
“In si fudud loo dhigo, waxaan isticmaaleynaa saliidda Iran si aan qiimaha hoos ugu dhigno iyadoo aan sii wadno hawlgalka Epic Fury,” ayuu yiri Bessent.
“Fursadaha ayaa sii yaraanaya”
Qiimaha saliidda ayaa kor u kacay qiyaastii 50% tan iyo markii Maraykanka iyo Israa’iil ay bilaabeen weerarrada 28-ka Febraayo. Iran ayaa ka jawaabtay iyadoo weerarro ku qaaday Israa’iil iyo dalalka Khaliijka ee martigeliya saldhigyada Maraykanka.
Kaabayaasha tamarta ee muhiimka ah ee Iran iyo dalalka deriska ah ayaa la weeraray, halka Iran ay si wax ku ool ah u xirtay marin-biyoodka Hormuz oo mara qiyaastii 20% saliidda iyo gaaska dareeraha ah ee adduunka.
Si loo dejiyo qiimaha, Maraykanku wuxuu sidoo kale ku dhawaaqay in muddo 60 maalmood ah laga dhaafay sharciga maraakiibta Jones Act, taasoo u oggolaanaysa maraakiib ajnabi ah inay shidaal iyo badeecooyin kale u kala qaadaan dekedaha Maraykanka.
Falanqeeyayaal tamareed ayaa sheegay in tallaabooyinkan aysan saameyn weyn yeelan doonin ilaa marin-biyoodka Hormuz dib loo furo.
“Fududeynta cunaqabataynta waxay muujinaysaa in Washington ay si degdeg ah u isticmaalayso dhammaan qalabkii dhaqaale ee ay haysay,” ayuu yiri Brett Erickson. “Haddii aan gaarno heer aan ka qaadno cunaqabatayn dal aan dagaal kula jirno, waxay ka dhigan tahay inaan fursado badan harin.”
Warbixintan waxaa diyaariyay Ismail Shakil iyo Timothy Gardner, iyadoo ay ka qayb qaateen Jasper Ward iyo Kanishka Singh. Waxaa tafatiray Chris Reese iyo William Mallard.
